Hamamelis

Toverhazelaar

Midden in de winter bloeit er in de tuin een struik met gele wat verfrommelde pomponnetjes. Ik pluk er graag takjes van voor op de vaas die, eenmaal in de warmte, een heerlijke geur verspreiden. Zelfs bij vorst en sneeuw verwelken ze niet, hooguit trekken ze zich een beetje terug, maar komt de zon tevoorschijn dan rekken ze zich lekker uit en bloeien volop. In een zachte winter is de Toverhazelaar snel uitgebloeid, ze heeft nu eenmaal meer met echte winters, zoals nu. Op het moment bloeit ze dapper en bij deze temperaturen kan ik wel 5 weken van haar genieten.

Hamamelis, haar door Linnaeus gegeven naam, heeft veel familieleden, wier uiterlijk iets anders is en wier pomponnetjes geel, oranje of rood zijn. In de zomer houdt zij zich bescheiden op de achtergrond, maar in de herfst meldt ze zich weer en tovert prachtig herfstblad tevoorschijn. De toverhazelaar is een langzame groeier en kan prima zonder snoei. De gewone hazelaar daarentegen, die van de noten, kunt u regelmatig tot op de basis terugsnoeien en het snoeihout in de tuin gebruiken; hazelaarhout is echt tuinmannen (en -vrouwen) hout.
Zoals over zoveel planten doen ook over de (Tover)hazelaar vele volksverhalen de ronde, hieronder een aardige anekdote.

De Test

‘Wichelroede lopen’ is een manier om water of goud op te sporen en hazelaarshout is daar perfect voor. Hieronder een verhaal uit de 16e eeuw, over dit aloude ambacht.

De wetenschapper Linnaeus, botanicus van professie, wil zijn secretaris ervan overtuigen dat ‘wichelroede lopen’ een fabeltje is. Om hem te overtuigen begraaft hij onder een pol boterbloemen een beurs met goud. Het hele dorp loopt uit om van deze proeve getuige te zijn en beloopt massaal het veld, waardoor boterbloemen en graspollen worden platgetrapt. Maar Linnaeus weet precies waar de beurs begraven ligt en stuurt zijn secretaris op pad. Alles zonder gevolg! De wichelroede is niet in beweging te krijgen. (Is het raak dan gaat hij namelijk in je hand trillen).

Linnaeus wil zijn beurs opgraven maar kan op dat platgetrapte veld zijn polletje niet meer vinden. Bij gebrek aan beter mag de secretaris zijn zoektocht herhalen. En ja hoor, dit keer is het raak! De wichelroede functioneert uitstekend en het goud word, onder een platgetrapte boterbloem, al snel teruggevonden. De scepticus Linnaeus moet zijn ongelijk bekennen. En beamen dat niet alleen wetenschappelijk onderzoek voor antwoorden kan zorgen, maar dat ook volksverhalen een basis van waarheid bevatten.

De Wichelroede wordt gesneden uit hazelaarshout, de toverhazelaar is echter de heester met winterbloei. Zin om de bloeiende struiken eens te bewonderen. In de tuinen en arboreta van ons land (en België) staan een heleboel verschillende soorten. Kijk uit naar:

• Hamamelis intermedia ‘Jelena’ met grote koperkleurige bloemen. Vroege bloei december – januari.
• Hamamelis intermedia ‘Pallida’ met grote zwavelgele, geurige, bloemen. Bloeit in januari februari.
• Hamamelis intermedia ‘Aphrodite’ met oranje bloemen. Bloeit in januari – februari.
• Hamamelis intermedia ‘Diane’ met rode bloemen. Bloeit in februari.

Houdt er rekening mee dat de geelbloeiende varianten in de wintertuin beter uitkomen, plant een oranje of roodbloeiende toverhazelaar dus altijd dicht bij huis.

Marjan Sorgdrager

Bureau Tuinleven. Het adres voor uw Publicatie, Lezing, Cursus of advies. Info: 0522-452333 www.bureautuinleven.nl.